In het werkende leven bestaat ‘de familiecultuur’ ook. Bedrijven en organisaties laten hun cultuur onderzoeken via een bepaald model (Cameron en Quinn, voor de liefhebbers) en één van de stijlen is dan de familiecultuur. De familiecultuur gaat heel erg uit van de kracht van de groep. Mensen voelen zich verbonden en voelen het vertrouwen om goed samen te werken. Medewerkers denken mee en mensen spreken elkaar vooral informeel aan. De leidinggevende heeft daarbij de rol van coach en verbinder.
Het is nog maar een paar weken geleden dat de spelers van Feyenoord hun mond vol hadden over ‘familie’: “We spelen als familie.” Maar ook “Er ontstaat echt iets, we zijn echt een familie en geen teamgenoten.” Maar nu blijkt dat familie helemaal niet altijd iets positiefs is.
De keerzijde van een familiecultuur
Wie goed leest, ziet dat het niet automatisch een positieve cultuur is. Er zit ook een grote keerzijde aan deze stijl. Vaak zie je namelijk dat moeilijke gesprekken worden vermeden om conflicten te voorkomen. En er ontstaan bepaalde ‘voorkeursposities’ doordat er weinig formeel is vastgelegd, maar het vooral over ‘de relatie’ gaat. Er is een gebrek aan zakelijkheid, waardoor professionele belangen niet altijd voorop worden gesteld. Daarnaast zie je dat mensen die niet bij de familie horen, moeite hebben met invoegen en worden opgenomen.
En daartegenover staat ‘de marktcultuur’. Een cultuur die gaat over presteren en resultaten behalen. Nu ben ik geen kenner, maar iets in mij zegt dat in een topsportorganisatie zoals Feyenoord een familiecultuur misschien wel niet de beste uitkomsten geeft. En de woorden van Luciano Valente en Anis Hadj Moussa komen nu als een boemerang terug.
Want wat ik gister gezien heb, past bij mij niet bij een cultuur die gaat over resultaten behalen. Gjivaj Zechiël speelde tot aan zijn debuut voor het Nederlands Elftal fantastisch, maar daar is nu heel weinig van terug te vinden. Toch blijft hij het vertrouwen krijgen. Is dat omdat zijn prestaties daarom vragen, of speelt de onderlinge relatie inmiddels een grotere rol bij Giovanni van Bronckhorst?
De verdediging, die eerder geroemd werd, leek gister zo lek als een mandje. Het ontbreken van Jeremiah St. Juste blijkt toch wel een heel grote schakel te zijn in het falen van Feyenoord. Javi López ziet eruit als een Spaanse slager, maar functioneert als een kleutertje dat in de speelhoek slagertje speelt. Ook Mika Mármol, die ik voetballend zo sterk vond beginnen aan het seizoen, staat garant voor een aantal grove fouten en stom balverlies.
En deze verdediging wordt, op z’n zachtst gezegd, niet geholpen door keeper Tjark Ernst. Ik merk dat ik bij elk schot met samengeknepen billen zit te kijken, omdat ik bang ben voor een tegengoal. Ik weet dat er statistieken zijn die in het voordeel spreken van de Duitse doelman, maar ik zie wat ik zie en ik ben daar niet blij mee. In een familiecultuur zou een keeper kunnen blijven staan in de basis, in een marktcultuur daarentegen…
Het is voor mij te makkelijk om alles op Ernst te schuiven, dat wil ik ook niet doen. De afgelopen weken worden we op sommige momenten overklast. En dat mag tegen Internazionale, maar niet tegen SC Heerenveen. Het lijkt wel alsof ‘ons trucje’ met Hadj Moussa en Valente voorin doorzien is. Er ontbreekt snelheid en diepte. Waar ik in een eerdere column nog zeer positief was in het tactisch plan, zie ik nu weinig anders gebeuren. Ik hoop dat de vergelijking met vorig jaar onder Robin van Persie daarbij wel ophoudt.
Waar is de onderlinge scherpte?
Ik zie een ploeg die steeds minder op elkaar lijkt te kunnen rekenen. Waar is de onderlinge scherpte? Waar is de speler die zijn ploeggenoot eens stevig aanspreekt wanneer die zijn taak niet uitvoert? Een familie waarin iedereen elkaar aardig vindt, is mooi. Maar een familie waarin niemand elkaar nog de waarheid durft te vertellen, daar wordt het lastig.
Dat we de koppositie afgeven, is nog tot daaraan toe. Maar dat ik het gevoel krijg dat we dit niet meer gedraaid krijgen, vind ik veel erger. Misschien moet er in deze familie maar eens orde op zaken worden gesteld. Misschien is een verandering richting een marktcultuur helemaal niet zo'n gek idee. Ik hoor onze aanvoerder over een paar weken graag zeggen: “We zijn echt een markt…”
Gerben
Lees meer over
