AZ Alkmaar beleeft opnieuw een seizoen dat moeilijk in een rechte lijn te vatten is. Onder zowel Maarten Martens als opvolger Leeroy Echteld bleef de ploeg wisselvallig presteren. Goede fases werden afgewisseld met wedstrijden waarin AZ volledig door de ondergrens zakte. Juist dat gebrek aan stabiliteit lijkt inmiddels structureel geworden in Alkmaar.
Toch besloot AZ recent het contract van Echteld met twee jaar te verlengen. De interim trainer, die het stokje gedurende het seizoen overnam, wist met AZ de KNVB-beker te winnen en bereikte daarnaast de kwartfinale van de Conference League.
Onder Echteld veranderde het spelbeeld niet fundamenteel ten opzichte van de periode onder Martens. AZ blijft een ploeg die sterk afhankelijk is van ritme, vertrouwen en individuele vorm. Wanneer het tempo hoog ligt en de ruimtes groot zijn, kan AZ vrijwel iedere Nederlandse tegenstander overrompelen. Maar zodra wedstrijden stroperig worden of de intensiteit wegvalt, oogt het elftal kwetsbaar en ongeorganiseerd.
Die afhankelijkheid komt misschien wel het duidelijkst naar voren in de rol van Jordy Clasie. Met Clasie op het veld heeft AZ controle, rust en structuur in balbezit. Zijn positionering tussen verdediging en middenveld bepaalt grotendeels het functioneren van de ploeg. Zonder hem ontbreekt vaak overzicht aan de bal en wordt het spel sneller chaotisch. Het verschil tussen een stabiel AZ en een grillig AZ lijkt daardoor bijna onlosmakelijk verbonden aan zijn aanwezigheid.
Aanvallend draait veel om Troy Parrott. De Ier groeide zowel bij zijn nationale ploeg als bij AZ uit tot een bepalende speler. Als topscorer krijgt Parrott veel aandacht vanwege zijn diepgang, loopacties en rendement in het strafschopgebied. In wedstrijden waarin AZ goed aan voetballen toekomt, profiteert hij optimaal van ruimtes tussen centrale verdedigers en backs.
Tegelijkertijd blijven ook dezelfde defensieve problemen zichtbaar als eerder dit seizoen. AZ verdedigt geregeld te open, vooral in omschakelmomenten. De afstand tussen middenveld en verdediging wordt dan groot, waardoor tegenstanders relatief eenvoudig tussen de linies kunnen spelen. Zeker tegen ploegen die snel van kant wisselen of veel positiewisselingen hebben, raakt AZ regelmatig de controle kwijt.
Historisch gezien blijft AZ bovendien een tegenstander waar Feyenoord regelmatig moeite mee heeft gehad, ondanks een positief totaalbeeld. Van de honderd officiële ontmoetingen won Feyenoord er 55 tegenover 23 nederlagen. In Rotterdam ligt het gemiddelde puntenaantal aanzienlijk hoger dan in Alkmaar, wat het traditionele thuisvoordeel in deze affiche onderstreept. Ook de extremen zijn groot. Feyenoord won thuis ooit met 8-0, maar verloor in De Kuip ook met 1-5 van AZ.
Dat typeert ook de onderlinge wedstrijden van de afgelopen jaren. Zelden volledig gecontroleerd, vrijwel altijd open fases en vaak afhankelijk van vorm, momentum en individuele kwaliteit. Juist daarom blijft AZ een ploeg die moeilijk volledig te peilen is.
Owusu-Oduro, Dijkstra, Goes, Penetra, De Wit; Clasie, Smit, Koopmeiners; Mijnans, Parrott, Daal
